ସମ୍ପାଦକୀୟ ନୀତି ସଂସ୍କାର

ଯେଉଁ ଗଣମାଧ୍ୟମ ସମୀକ୍ଷକମାନେ ଭାରତୀୟ ପରିବେଶରେ କୌଣସି ସମ୍ୱାଦପତ୍ରର ପତନ ନୀରିକ୍ଷଣ କରିବା ସୁଯୋଗ ପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଅନୁଭୂତିରେ ବିପଦ ସମ୍ମୁଖୀନ ସମ୍ୱାଦପତ୍ରର ଅବସ୍ଥା ମଝି ସମୁଦ୍ରରେ ବୁଡ଼ି ଯାଉଥିବା ଜାହାଜ ସଦୃଶ୍ୟ । ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ସମସ୍ତ ସୂତ୍ରରୁ ସହାୟତା ହଠାତ ଉଭେଇଯାଏ । ଜାହାଜର ନାବିକଗଣ ନିଜ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳୀକୁ ପ୍ରତିକୂଳ ପରିବେଶକୁ ଠେଲି ଦେବାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଊଣା-ଅଧିକେ ଦାୟୀ ରହିଥିବା ହେତୁ ଜାହାଜକୁ ବୁଡିଯିବାରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାରେ ବିଶେଷ କିଛି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।

ଅବଶ୍ୟ କପ୍ତାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରଚଳିତ ପରିଚାଳନା ନୀତିର ବ୍ୟାପକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯଦି ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ-ସର୍ବସମ୍ମତ୍ତ-ସ୍ୱଚ୍ଛ ପଦକ୍ଷେପମାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ, ତେବେ ସୁରକ୍ଷାର ଆଶା ସଞ୍ଚାର ହୋଇଥାଏ । ପାରିପାର୍ଶ୍ୱିକ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ବିପଦ ଆଣି ଦେଇଥିବା ସ୍ଥଳେ ତାହାର ମୁକାବିଲା ନିମନ୍ତେ ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ଉଦ୍ୟମ ଅନ୍ତତଃପକ୍ଷେ କେତେକାଂଶରେ ଯେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଫଳପ୍ରଦ ହୋଇଥାଏ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।

ସମକାଳରେ ମୁଦ୍ରିତ ସମ୍ୱାଦପତ୍ର ପ୍ରକାଶନରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ଅବସ୍ଥା ନିମନ୍ତେ ସମ୍ପାଦକୀୟ ଓ ବ୍ୟାବସାୟିକ ନୀତି ଉଭୟ ଦାୟୀ । ବଜାରରେ ବିଜ୍ଞାପନ ବ୍ୟୟ ହ୍ରାସ, ଦେଶରେ ଆର୍ଥିକ ମାନ୍ଦାବସ୍ଥାଜନିତ ପାରିବାରିକ ଖର୍ଚ୍ଚକାଟ ଓ ସମ୍ୱାଦପତ୍ରର ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କାରଣରୁ ଗ୍ରାହକ ହାନୀ କିମ୍ୱା ପ୍ରତିଯୋଗୀ ସମ୍ୱାଦ ମଞ୍ଚଗୁଡ଼ିକର ବୈଷୟିକ ଆଧିପତ୍ୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା କ୍ଷମତା ସମ୍ୱାଦପତ୍ରର ନଥାଏ । କୌଣସି ସମ୍ୱାଦପତ୍ର ନିଜର ଆକାର, ଇତିହାସ ଓ ପ୍ରତିପତ୍ତି ହେତୁ ଏଭଳି ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଯେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେବ ନାହିଁ, ତାହା ବିଚାର କରିବା ଭୂଲ । ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟକାଳରେ ଅଦୃଶ୍ୟବୋଧ ହେଉଥିବା ବେଳେ ଅଭାବ ସମୟରେ ଗୋଟି ଗୋଟି କରି ଗଣିହୁଏ । ଅବସ୍ଥା ସୁଧାରିବା ଉଦ୍ୟମରେ ପ୍ରାଥମିକଭାବେ ସମ୍ୱାଦପତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ନିଜସ୍ୱ ସମ୍ପାଦକୀୟ ନୀତିର ସଂସ୍କାର ଅବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିଷଚ଼କ୍ର ସଜାଡ଼ିବାରେ ସମର୍ଥ ହୋଇପାରେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ।

ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ସମ୍ୱାଦମଞ୍ଚଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସୁରକ୍ଷାର ପ୍ରମୁଖ ଆୟୂଧ ବିବେଚ଼ନା କରାଯାଉଥିବା ହେତୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସମ୍ପାଦପତ୍ରର ସମ୍ପାଦକୀୟ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ପଦ୍ଧତିରେ ସମାହିତ ହେବା ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ । ଏକବିଂଶ ଶତାଦ୍ଦୀ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦଶକରେ ଉଭୟ ସମ୍ପାଦନା, ବ୍ୟବସାୟ ଓ ବୈଷୟିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦକ୍ଷତା ହାସଲ କରିଥିବା ବ୍ରିଟେନର ‘ଦି ଗାର୍ଡିଆନ’ ସମ୍ୱାଦପତ୍ରର ମୁଖ୍ୟ-ସମ୍ପାଦକଙ୍କୁ ସମ୍ୱାଦ ସଂସ୍ଥାରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଏକ ହଜାର କର୍ମଚାରୀ ଭୋଟ ଦେଇ ନିର୍ବାଚ଼ିତ କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ସମ୍ୱାଦପତ୍ର ୨୦୨୧ ମେ’ ପ୍ରଥମ ସପ୍ତାହରେ ଦୁଇଶତ ଜନ୍ମବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ କରିଛି ଏବଂ ଏହାର ଗ୍ରାହକ ଚାନ୍ଦା ତଥା ବଦାନ୍ୟତା ଆୟ ବିଜ୍ଞାପନ ଆୟଠାରୁ ଅଧିକ । ଏତାଦୃଶ ଜୀବନ୍ତ ଉଦାହରଣରୁ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ସମ୍ୱାଦପତ୍ର ଅର୍ଥନୀତି ସଂପର୍କୀତ ବହୁକଥା ଆମର ଶିଖିବାର ରହିଛି ।

ଯେକୌଣସି ସମ୍ୱାଦ ମଞ୍ଚର ସମ୍ପାଦନା ନୀତି ସଂସ୍କାର ଅବସରରେ ସଂପୃକ୍ତ ସଂସ୍ଥାର ସମସ୍ତ ସମ୍ୱାଦ କର୍ମ୍ମୀଙ୍କ ସହମତି ଅନିର୍ବାଯ୍ୟ । କାରଣ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ପ୍ରତି ସେମାନେ ବିମୁଖ ହେଲେ ସେଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରୟୋଗ ପ୍ରତି ଉଦାସୀନ ରହିବେ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ କର୍ମଚାରୀ ସମ୍ୱାଦପତ୍ରର ଅଂଶ ବିଶେଷ ହୋଇଥିବା ହେତୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଯୋଜନାର ସଫଳ ରୂପାୟନରେ ଅନ୍ତରାୟ ସୃଷ୍ଟି ହେବ । ତେଣୁ ପ୍ରାଥମିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଯେତିକି ପ୍ରସ୍ତାବରେ କର୍ମଚାରୀମାନେ ସହମତ ହେବେ, ଅନ୍ତତଃପକ୍ଷେ ସେତିକି ଶତପ୍ରତିଶତ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇପାରିଲେ ସୁଫଳ ମିଳିପାରିବ ।

ପରିଚାଳନା ଶାସ୍ତ୍ର ବିଧିରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଷୟର ଲିଖିତ ଆକାର ପ୍ରତି ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରାଯାଉଛି । ଏପରିକି ଜଣେ ଅନ୍ୟ ଜଣକ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧାନ୍ୱିତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ ମୂଳ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କୁହାଯାଉଛି ତୁମେ କେଉଁ ସବୁ ଅବିଗୁଣ ବିରୋଧରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ତାହା ଗୋଟି ଗୋଟି କରି ଲେଖ ଓ ସେସବୁରେ ନିଜେ ପ୍ରଭାବିତ ନହେବାର ବାଟ ଖୋଜ । ମୂହୁର୍ତ୍ତକ ମଧ୍ୟରେ ଉପାୟ ମିଳିଯିବ । କ୍ରୋଧ ପ୍ରକାଶ ବଦଳରେ ଚାତୁର୍ଯ୍ୟ ଉପଯୋଗରେ ନାପସନ୍ଦ ତତ୍ତ୍ୱଠାରୁ ଦୂରେଇ ରୁହ ।

ସମ୍ୱାଦପତ୍ର ଏକ ବଡ଼ ସଂସ୍ଥା । ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ କର୍ମଚାରୀ, ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ପାଠକ ଏହାର ଉତ୍ପାଦ ଉପରେ ଦୈନନ୍ଦିନ ବହୁ ସମୟ ବିନିଯୋଗ କରିଥାନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟଶୈଳୀ ସଂପର୍କରେ ଖଣ୍ଡେ କାଗଜ ତୁକୁଡ଼ା ଅଭାବ ! ଏକବିଂଶ ଶତାଦ୍ଦୀର ତୃତୀୟ ଦଶକ ଆରମ୍ଭରେ ଏହା ଅନ୍ୟ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହ କି ?

ସମ୍ପାଦକୀୟ ନୀତି ସଂସ୍କାର ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ, ପ୍ରଥମତଃ, ଆମକୁ ତୁରନ୍ତ ‘ଶୃତି’ ଯୁଗରୁ ‘ସାର୍ବଜନୀନ-ଅନଲାଇନ-ଲିପିବଦ୍ଧ’ ଅବସ୍ଥାକୁ ଉନ୍ନୀତ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ । ସମ୍ପାଦକୀୟ ନୀତି ସମସ୍ତ ସମ୍ୱାଦକର୍ମ୍ମୀଙ୍କ ସହମତିରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ସାର୍ବଜନୀନ ହେବାପରେ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ତଥା ଉଲଂଘନ ଅନ୍ତତଃ ମାସିକସ୍ତରରେ ସମୀକ୍ଷାର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ସମୟକ୍ରମେ ଏହାର ସଂଶୋଧନ ଓ ପରିମାର୍ଜନା ପ୍ରତି ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇପାରିଲେ ଏହା ଏକ ଗତିଶୀଳ ଦଲିଲ ‘ଇଭଲଭିଂ ଡ଼କ୍ୟୁମେଣ୍ଟ’ରେ ପରିଣତ ହେବ ।

ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ବିଭିନ୍ନ ଐତିହାସିକ କାରଣରୁ ସମ୍ୱାଦ ମଞ୍ଚଗୁଡ଼ିକରେ ସମ୍ପାଦକୀୟ ‘ଏଡ଼ିଟୋରିଆଲ’ ଓ ପ୍ରାୟୋଜିତ ‘ଏଡ଼ଭୋଟୋରିଆଲ’ ଉଭୟ ସମ୍ୱାଦ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଦୁଇ ବର୍ଗର ସଂଜ୍ଞା, କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଓ ଉପାଦେୟତା ତର୍ଜମାକୁ ବାଦ ଦେଲେ, ପ୍ରାୟୋଜିକ ସମ୍ୱାଦ ଅର୍ଥାତ ଅର୍ଥ, କ୍ଷମତା ଓ ଚାପ ବିନିମୟରେ ପ୍ରଚାରଧର୍ମୀ ସମ୍ୱାଦ ପ୍ରକାଶନ ଧାରାକୁ ଅନ୍ତତଃପକ୍ଷେ ଘଡ଼ିସନ୍ଧି ମୂହୁର୍ତ୍ତରେ ଅସ୍ୱୀକାର କିମ୍ୱା ବିରୋଧ ବଦଳରେ ସହବସ୍ଥାନ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟିରେ କିପରି ସମ୍ୱାଦପତ୍ରର ସ୍ୱାର୍ଥ ସଂରକ୍ଷଣରେ ବିନିଯୋଗ କରାଯାଇପାରିବ ସେ ଦିଗରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

ସମ୍ପାଦକୀୟ ସମ୍ୱାଦ ସହ ପ୍ରାୟୋଜିତ ସମ୍ୱାଦ ଏକତ୍ର ପ୍ରକାଶ ନକରି ପ୍ରାୟୋଜିତ ସମ୍ୱାଦ ନିମନ୍ତେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୃଷ୍ଠା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଏହି ସମସ୍ୟାରୁ ଦୂରେଇ ଯିବାରେ ପ୍ରାଥମିକ ପ୍ରୟାସ ବିଚାର କରାଯାଇପାରେ । ପ୍ରାୟୋଜିତ ସମ୍ୱାଦ ପୃଷ୍ଠା ସଂପର୍କରେ ପାଠକଙ୍କୁ ସୂଚ଼ିତ କରାଯାଇପାରିଲେ ଏହା ସାମ୍ୱାଦିକତା ନୈତିକତାର ବିରୋଧ ହେବ ନାହିଁ । କାରଣ ବିଜ୍ଞାପନ ସମ୍ୱାଦପତ୍ର ପ୍ରକାଶନର ଅଂଶବିଶେଷ ଏବଂ ଏଦିଗରେ ପ୍ରକାଶ୍ୟରେ ସମ୍ପାଦକୀୟ ସେବା ଯୋଗାଣ ଦୋଷାବହ ନୁହେଁ ।

ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାୟୋଜିତ ସମ୍ୱାଦ ଦେୟଯୁକ୍ତ ହେବା ଏବଂ ସମ୍ୱାଦପତ୍ର ପକ୍ଷରୁ ରସିଦ ଦେଇ ଅର୍ଥ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବା ଉଚ଼ିତ । ବିଜ୍ଞାପନ ଆୟ ହ୍ରାସ କାଳରେ ପ୍ରାୟୋଜିତ ସମ୍ୱାଦ ପ୍ରକାଶନ ସଂସ୍ଥାର ଆୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟଭୁକ୍ତ ହେଲେ ଏକ ବିକଳ୍ପ ସୂତ୍ର ରୂପେ ବିକଶିତ ହୋଇପାରିବ ।

ତୃତୀୟତଃ, ପ୍ରେସ ବିଜ୍ଞପ୍ତି-ଆଶ୍ରିତ ସାମ୍ୱାଦିକତାକୁ ନିରୁତ୍ସାହିତ କଲେ ଯାଇ ସମ୍ୱାଦପତ୍ରରେ ମୌଳିକତା ପରିସ୍ଫୁଟିତ ହେବ । ସମ୍ୱାଦିକମାନେ ପ୍ରେସ ବିଜ୍ଞପ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ୱାଦର ଉତ୍ସ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସାମାନ୍ୟ ସଂଶୋଧନ କରି ପ୍ରକାଶନରୁ ବିରତ ରହିଲେ ଯାଇ ନିଜ ସମ୍ୱାଦପତ୍ର ପୃଷ୍ଠାରେ ବିକଳ୍ପ ସମ୍ୱାଦ ପ୍ରକାଶନ ନିମନ୍ତେ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବେ ।

ସେହିପରି ଯାହା ଘଟିଛି ତାହା ସମ୍ୱାଦ । ଯାହା ଘଟିବାକୁ ଯାଉଛି ତାହା ସବୁ ସମୟରେ ସମ୍ୱାଦ ନହୋଇ ପାରେ । ଜନଜୀବନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା ଭବିଷ୍ୟତ ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକ କାଁ ଭାଁ ସମ୍ୱାଦ ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରେ । ପ୍ରେସ ବିଜ୍ଞପ୍ତି-ଆଶ୍ରିତ ସମ୍ୱାଦଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟୋଜିତ ସମ୍ୱାଦ ରୂପେ ପ୍ରକାଶନ ନିମନ୍ତେ ସମ୍ୱାଦ ସୂତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରରୋଚ଼ିତ କଲେ ସମ୍ୱାଦପତ୍ରର ଆୟବୃଦ୍ଧିରେ ସହାୟକ ହେବ ।

ଚ଼ତୁର୍ଥତଃ, ଜନଜୀବନର ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଚ଼ିହ୍ନଟ କରି କ୍ରମାଗତଭାବେ ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ସଂପର୍କରେ ଆଲୋକପାତ, ଚର୍ଚ୍ଚା ଓ ସମାଧାନ ନିମନ୍ତେ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ସମ୍ୱାଦମଞ୍ଚଗୁଡ଼ିକର ମୌଳିକ ଧର୍ମ । ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଗଣମାଧ୍ୟମ ପରିବେଶରେ ସମ୍ୱାଦପତ୍ରର ମୁଦ୍ରିତ ପୃଷ୍ଠାର ସ୍ଥାୟିତ୍ୱ କାରଣରୁ ସରକାରୀ  ଓ ବେସରକାରୀ ଉଭୟ ସ୍ତରରେ ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ ନିମନ୍ତେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଞ୍ଚଗୁଡ଼ିକ ତୁଳନାରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପ୍ରମାଣିତ । ଏହି ବିଭବକୁ ଉପଯୋଗ କରି ସାମାଜିକସ୍ତରରେ ନିଜର ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ବିସ୍ତାର କରିବା ନିମନ୍ତେ ସମ୍ୱାଦପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପକ୍ଷେ ପ୍ରଶସ୍ତ ସୁଯୋଗ ରହିଥାଏ । ସମ୍ୱାଦମଞ୍ଚଗୁଡ଼ିକ ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ହରାଉଥିବା ଅବସରରେ ଏ ଦିଗରେ ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ଭାବେ ସମ୍ପାଦକୀୟ ନୀତି ସଂସ୍କାର ସୁଫଳ ପ୍ରଦାନ କରିବ ।

ଏକ ପକ୍ଷରେ ସାର୍ବଜନୀନ ସମସ୍ୟାବଳୀ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ପାଠକ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ଆଶା କରାଯାଉଥିବା ସ୍ଥଳେ ଅପରପକ୍ଷେ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ କିମ୍ୱା ଗୋଷ୍ଠୀକେନ୍ଦ୍ରୀକ ସମସ୍ୟାବଳୀ ସଂପର୍କରେ ଆଲୋକପାତ କରିବା ନିମନ୍ତେ ମଧ୍ୟ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇପାରେ । କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଓ ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ସ୍ୱାର୍ଥ ସୁରକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ଜନସଚ଼େତନ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି ଲାଗି ସର୍ବସାଧାରଣରେ ସମସ୍ୟା ପ୍ରକାଶନ ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଥାଏ । ପ୍ରଚଳିତ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନାଗରିକମାନେ ଏହି ସୁବିଧା ସହଜରେ ଖୋଜି ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ ।

ମୁଦ୍ରିତ ସମ୍ୱାଦପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଦିଗରେ ଦେୟଯୁକ୍ତ ସମ୍ପାଦକୀୟ ସେବା ଯୋଗାଇ ପ୍ରାୟୋଜିତ ସମ୍ୱାଦ ଆକାରରେ ସମସ୍ୟା ପ୍ରକାଶନ ଆଗ୍ରହୀ ନାଗରିକଙ୍କ ଦାବୀ ଉପସ୍ଥାପନ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ଓ ସମ୍ୱାଦ ସଂସ୍ଥାର ଆୟବୃଦ୍ଧି ଉଭୟ ଦିଗରୁ ହିତକର ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବ । ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କିମ୍ୱା ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ସମସ୍ୟା ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଥିଲେ, ସମ୍ୱାଦପତ୍ର ସହ ଆର୍ଥିକ କାରବାରରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ରହିଲେ ଏବଂ ପାଠକମାନଙ୍କୁ ଏହା ପ୍ରାୟୋଜିତ ସମ୍ୱାଦ ବୋଲି ସୂଚାଇ ଦିଆଯାଇପାରିଲେ ସାମ୍ୱାଦିକତା ନୈତିକତା ଉଲଂଘନ କରିବ ନାହିଁ । ପରନ୍ତୁ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ପଦ୍ଧତିରେ ସର୍ବସାଧାରଣରେ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିର ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ଶାଣିତ କରିବ ।

ପଞ୍ଚମତଃ, ମୁଦ୍ରିତ ସମ୍ୱାଦପତ୍ରରେ ସମ୍ପାଦକୀୟ ଓ ପ୍ରାୟୋଜିତ ସମ୍ୱାଦର ସ୍ୱଚ୍ଛ ବର୍ଗୀକରଣ ଏବଂ ଏ ଦିଗରେ ସମ୍ପାଦକୀୟ ନୀତିର କଠୋର ଅନୁପାଳନ ଗ୍ରାହକ ଚାନ୍ଦା ଓ ବିଜ୍ଞାପନ ରାଜସ୍ୱ ବୃଦ୍ଧିରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ ହେବା ହିସାବ କରାଯାଇପାରେ । ଯେଉଁ ସମ୍ୱାଦ ସାର୍ବଜନୀନ ହିତରେ ଲାଗେ ତାହା ସମ୍ପାଦକୀୟ ଓ ଯେଉଁ ସମ୍ୱାଦ ସଂପୃକ୍ତ ସୂତ୍ରର ସ୍ୱାର୍ଥସାଧନରେ ଲକ୍ଷ୍ୟବଦ୍ଧ ତାହା ବିଜ୍ଞାପନ । ବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ୱାଦ ପ୍ରକାଶନରେ ଅଧିକ ଗ୍ରାହକ ସୃଷ୍ଟି ଫଳରେ ଗ୍ରାହକ ଚାନ୍ଦା ଆୟ ଏବଂ ପ୍ରଚାରଧର୍ମୀ ସମ୍ୱାଦ ପ୍ରକାଶନରେ ସମ୍ୱାଦ ମଞ୍ଚର ବିଜ୍ଞାପନ ରାଜସ୍ୱ ବୃଦ୍ଧିରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ ।

ଏଥିରେ ଅସ୍ୱଚ୍ଛଭାବେ ବୁଝାମଣା ହେଲେ ନା ଉପରୋକ୍ତ ନା ସମ୍ୱାଦପତ୍ର, କେବଳ ତୃତୀୟପକ୍ଷ ଲାଭବାନ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଏହା ସର୍ବଜନବିଦିତ ହେଲେ ହେଁ ଦୀର୍ଘ ଉଦାସୀନତା କାରଣରୁ ମୁଦ୍ରିତ ସମ୍ୱାଦପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବଡଧରଣର ରାଜସ୍ୱ ହରାଉଛନ୍ତି ବୋଲି ମାନିନେବାକୁ ପଡ଼ିବ । ସମ୍ପାଦକୀୟ ନୀତି ସଂସ୍କାର ଏହାର ପ୍ରତିକାର ଦିଗରେ ଏକ ବଳିଷ୍ଠ ପଦକ୍ଷେପ ହେବ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ।

ମହାମାରୀ-ପର ଗଣମାଧ୍ୟମ ପରିବେଶରେ ମୁଦ୍ରିତ ସମ୍ୱାଦପତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଆୟ ବୃଦ୍ଧି ସର୍ବାପେକ୍ଷା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମସ୍ୟା । ବିଭିନ୍ନ କାରଣରୁ ଦୁଇ ଶହ ବର୍ଷ ଧରି ପ୍ରଚଳିତ ବିଜ୍ଞାପନ ଆଶ୍ରିତ ମଡ଼େଲ ଭୁଷୁଡ଼ି ପଡ଼ିବା ଅବସ୍ଥାରେ ବିକଳ୍ପ ବ୍ୟାବସାୟିକ ମଡ଼େଲ ଖୋଜା ପଡ଼ିଛି । ସମ୍ୱାଦ ମଞ୍ଚଗୁଡ଼ିକ ପରିଚାଳନାଗତ ସମକାଳୀନ ସ୍ଥିତାବସ୍ଥା ବିଚାରକୁ ନେଲେ ବ୍ୟାବସାୟିକ-ବିଜ୍ଞାପନ ହ୍ରାସରେ ସାମାଜିକ-ବିଜ୍ଞାପନ ଆୟ ପ୍ରତି ଯତ୍ନବାନ ହେବା ଏକ ସମାଧାନର ପନ୍ଥାଭାବେ ବିଚାର କରାଯାଇପାରେ ।