ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମ ଫେଷ୍ଟିଭାଲ

କୋଲକତାରେ ‘ସାଉଥ ଏସିଆନ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମ ଫେଷ୍ଟିଭାଲ ୨୦୧୯’ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୮ ରୁ ୩୧ ତାରିଖ ଦୀର୍ଘ ୧୪ ଦିନ ଧରି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଫିଲ୍ମ ଫେଷ୍ଟିଭାଲର ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣ । ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣ ୨୦୧୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୩୦ ରୁ ଏପ୍ରିଲ ୯ ତାରିଖ ଯାଏଁ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା । ‘ଫଡ଼ରେସନ ଅଫ ଫିଲ୍ମ ସୋସାଇଟିସ ଇନ ଇଣ୍ଡିଆ’ର ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳ ଶାଖା ଆନୁକୂଲ୍ୟରେ ପ୍ରଯୋଜିତ ଫିଲ୍ମ ଫେଷ୍ଟିଭାଲରେ ସର୍ବମୋଟ ୨୭୧ ଗୋଟି ସର୍ଟଫିଲ୍ମ ପ୍ରଦର୍ଶନର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥିଲା । ପୂର୍ବ-ଭାରତରେ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦିଗରେ ଆଲୋଚ୍ୟ ଫେଷ୍ଟିଭାଲର ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଚ଼ାର କରାଯାଏ ।

ଫୋଟୋଗ୍ରାଫିରେ ଡ଼ିଜିଟାଲ କାରିଗରୀ କୌଶଳ ବିକାଶ ଭିଡ଼ିଓ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ପ୍ରଦର୍ଶନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । ମୁଖ୍ୟତଃ ଏକବିଂଶ ଶତାଦ୍ଦୀ ପ୍ରଥମ ଦଶକର ଶେଷଭାଗରେ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନର ବିକାଶ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦଶକ ଆରମ୍ଭରୁ ଭାରତରେ ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଭିଡ଼ିଓ ଉତ୍ତୋଳନ, ସମ୍ପାଦନା ଓ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଶସ୍ତା, ସରଳ ଓ ସର୍ବଜନ ବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ କରିବା ପରେ ଚଳଚ଼ିତ୍ର ନିର୍ମାଣ ଓ ପ୍ରଦର୍ଶନର ପାରମ୍ପରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସଂଭବପର ହୋଇଛି ।

ଊନବିଂଶ ଶତାଦ୍ଦୀର ଶେଷ ପାଦରେ ଚଳଚ଼ିତ୍ର କାରିଗରୀ କୌଶଳ ଉଦ୍ଭାବନ ଓ ଏକବିଂଶ ଶତାଦ୍ଦୀ ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଭାରତରେ ଡ଼ିଜିଟାଲ କାରିଗରୀ କୌଶଳ ବିକାଶ ଯାଏଁ ଶହେ ବର୍ଷ ଧରି ଚଳଚ଼ିତ୍ର ନିର୍ମାଣ ଓ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଏକ ବ୍ୟୟବହୁଳ ଶିଳ୍ପରୂପେ ମୁଣ୍ଡ ଟେକିଥିଲା । ଚଳଚ଼ିତ୍ର ନିର୍ମାଣଲାଗି ଖୁବ କମ ସଂଖ୍ୟକ ସର୍ଜନଶୀଳ ପ୍ରତିଭା ସୁଯୋଗ ପାଉଥିଲେ । ବିଭିନ୍ନ କାରଣରୁ ଏହାର ସଂଙ୍କୁଚିଚ ପରିଧି ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କୁ ଦୂରେଇ ରଖୁଥିଲା । ତେବେ ଡ଼ିଜିଟାଲ କାରିଗରୀ କୌଶଳର ବିକାଶ ଚଳଚ଼ିତ୍ର ନିର୍ମାଣ ଓ ପ୍ରଦର୍ଶନର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ପାଦରେ ଖର୍ଚ୍ଚକାଟ ସାଙ୍ଗକୁ ଉନ୍ନତମାନର ଉତ୍ପାଦ ଲାଗି ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ମୁଖ୍ୟସ୍ରୋତର ବ୍ୟାବସାୟିକ ଚଳଚ଼ିତ୍ର ସାଙ୍ଗକୁ ବିକଳ୍ପ ଚଳଚ଼ିତ୍ର ନିର୍ମାଣ ଓ ପ୍ରଦର୍ଶନ ନିମନ୍ତେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିଛି ।

ଏତାଦୃଶ ପରିବେଶରେ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ପ୍ରତିଭାଧରଙ୍କ ଲାଗି ନୂତନ ସମ୍ଭାବନା ଆଣିଦେଇଛି । ମୁଖ୍ୟସ୍ରୋତର ଚଳଚ଼ିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ଫିକ୍ସନାଲ ଥିବାସ୍ଥଳେ ସର୍ଟଫିଲ୍ମରେ ଉଭୟ ଫିକ୍ସନ ଓ ଡ଼କ୍ୟୁମେଣ୍ଟରି ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରୁଥିବା ଦେଖାଯାଏ । ଅଧିକାଂଶ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମ ଟେଲିଭିଜନ ସିରିଜର ଅଧ୍ୟାୟ ପଦାଙ୍କରେ ୩୦ ମିନଟ ଆଖପାଖ ଅବଧିରେ ନିର୍ମିତ ହେଉଥିବା ସ୍ଥଳେ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ଦୁଇ ତିନି ମିନଟରୁ ଘଣ୍ଟାଏ ବା ତତୁର୍ଦ୍ଧ ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟ ଗୃହୀତ ହୋଇଥାଏ । ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମର ସ୍ୱଳ୍ପ ଅବଧି ମୌଳିକତା ପରିସ୍ମୁଟନରେସହାୟକ ହେଉଥିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଏ।

ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମର ବ୍ୟାବସାୟିକ ଅଙ୍ଗୀକ ବା ‘ବିଜିନେସ ମଡ଼େଲ’ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକଶିତ ହୋଇପାରି ନାହିଁ । ଫିଲ୍ମ ଫେଷ୍ଟିଭାଲ ଭିନ୍ନ ଚଳଚ଼ିତ୍ର ପ୍ରେକ୍ଷାଳୟର ରୂପେଲି ପରଦାରେ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମ ପ୍ରଦର୍ଶନର ସୁଯୋଗ ନ ଥାଏ । ଟେଲିଭିଜନ ଚ଼୍ୟାନେଲଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରସାରଣରେସର୍ଟ ଫିଲ୍ମର ସ୍ଥାନ ସୀମିତ । ଷ୍ଟ୍ରିମିଂ ଓ ୱେବ ପୋର୍ଟାଲରେ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମ ପ୍ରସାରଣର ସମ୍ଭାବନା ଥିଲେ ହେଁ ଏଦିଗରେ ବିଶେଷ ଅଗ୍ରଗତି ସଂଭବପର ହୋଇପାରି ନାହିଁ । ଫଳରେ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମ ନିର୍ମାଣ ସଉକ ମେଣ୍ଟାଇବା କିମ୍ୱା ମୂଳସ୍ରୋତ ଚଳଚ଼ିତ୍ର ଶିକ୍ଷାନବୀଶଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ପରୀକ୍ଷାଗାର ଅବସ୍ଥାରେ ଅଟକିଛି । ଅବଶ୍ୟ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ ଭଳି ହେଣ୍ଡହେଲଡ଼ ମୋବାଇଲ ସ୍କ୍ରିନର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ଉପଭୋକ୍ତାମାନେ ଗ୍ରାହକ ଚ଼ାନ୍ଦା ଦେଇ ଷ୍ଟ୍ରିମିଂ ପ୍ରସାରଣ ଉପଭୋଗଧାରା କ୍ରମଶଃ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଚ଼ାଲିଥିବା ଅବସରରେ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମ ପ୍ରଦର୍ଶନ ନିମନ୍ତେ ଉନ୍ନତ ବିଜନେସ ମଡ଼େଲ ବିକାଶ ଆଶା କରାଯାଇପାରେ ।

ଚଳଚ଼ିତ୍ର ନିମନ୍ତେ ଚ଼ିତ୍ରନାଟ୍ୟ ରଚନା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମ୍ପାଦନା, ଶଦ୍ଦ ସଂଯୋଜନା, ଗ୍ରାଫିକ୍ସ ବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଚଳଚ଼ିତ୍ର ନିର୍ମାଣ ବିଷୟକ ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନବାଗତଙ୍କୁ ସ୍ୱକୀୟ ପ୍ରତିଭା ପ୍ରଦର୍ଶନ ନିମନ୍ତେ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମ ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ସୁଯୋଗ । ସେହିପରି ଅଭିନେତା, ଗାୟକ ବା ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ମଧ୍ୟ ଉପଯୋଗୀ । ମୂଳସ୍ରୋତର ଚଳଚ଼ିତ୍ର ଓ ଟେଲିଭିଜନ ପ୍ରଯୋଜକମାନେ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମରୁ ପ୍ରତିଭା ଚୟନ କରିବା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରକୃଷ୍ଟ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଥାନ୍ତି ।

ଡ଼କ୍ୟୁମେଣ୍ଟରି ନିର୍ମାଣ ଓ ପ୍ରଦର୍ଶନରେ ବିଜିନେସ ମଡ଼େଲ ପ୍ରଚଳନ ନଥିବା ସ୍ଥଳେ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମ ଅନୁକୂଳ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ ଭଳି ନିତ୍ୟବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ ସରଞ୍ଜାମ ଯୋଗେ ଭିଡ଼ିଓ ଉତ୍ତୋଳନର ସୁବିଧା ସାଧାରଣ ଜୀବନର ଅନେକ ଘଟଣାକ୍ରମର ଚ଼ିତ୍ରାଙ୍କନ ସମ୍ଭବପର ହୋଇପାରୁଛି । ଫଳରେ ଅତୀତରେ ଲୋକଲୋଚନକୁ ନ ଆସିପାରୁଥିବା ଅନେକ ଦୃଶ୍ୟ ଭିଡ଼ିଓ ଡ଼କ୍ୟୁମେଣ୍ଟରି ଯୋଗେ ପ୍ରଦର୍ଶନର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି । ଫିକ୍ସନାଲ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମ ପାଇଁ ବିଜିନେସ ମଡ଼େଲ ବିକଶିତ ହେଲେ ଡ଼କ୍ୟୁମେଣ୍ଟରି ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମପ୍ରଦର୍ଶନର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରିବା ଆଶା କରାଯାଏ ।

ଏହି ପରିବେଶରେ ଫେଷ୍ଟିଭାଲଗୁଡ଼ିକ ଦେଶରେ ପ୍ରଯୋଜିତ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମଗୁଡ଼ିକର ଗୁଣାତ୍ମକ ପ୍ରଦର୍ଶନ ନିମନ୍ତେ ମଞ୍ଚ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାନ୍ତି । କୋଲକତାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ‘ସାଉଥ ଏସିଆନ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମ ଫେଷ୍ଟିଭାଲ – ୨୦୧୯’ରେ କୋଲକତାରେ ନିର୍ମିତ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମଗୁଡ଼ିକ ହିଁମୁଖ୍ୟସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଥିଲା । ତତ୍ ସଙ୍ଗେ ମରଠୀ, ମାଳାୟଳମ, ତାଲିମ, ତେଲୁଗୁ ଓ ଆସାମୀ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳର କିଛି ଚଳଚ଼ିତ୍ର ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲା । ଓଡ଼ିଶା ସଂପର୍କୀତ ହିମାଂଶୁ ଖଟୁଆଙ୍କ ମୋଗଲ ତାମସା, ବିଶ୍ୱନାଥ ରଥଙ୍କ କୋରାପୁଟ କୋଟପାଡ଼ ହସ୍ତତନ୍ତ୍ର ଓ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଗୌତମଙ୍କ ‘ଚୁପ’ ଚଳଚ଼ିତ୍ର ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଫିଲ୍ମ ଫେଷ୍ଟିଭାଲଟି ଦକ୍ଷିଣ ଏସୀୟ ଦେଶପୁଞ୍ଜଲାଗି ଉର୍ତ୍ସଗୀକୃତ ହୋଇଥିଲେ ହେଁ ବାଂଲାଦେଶ, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା, ନେପାଳ ଓ ଆଫଗାନସ୍ଥାନ ଚ଼ାରିଗୋଟି ପଡ଼ୋଶୀ ରାଷ୍ଟ୍ରରୁ ମାତ୍ର କେତେଗୋଟି ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମ ସନ୍ନିବେଶିତ ହୋଇଥିଲା ।

‘ସାଉଥ ଏସିଆନ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମ ଫେଷ୍ଟିଭାଲ’ର ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣରେ ବହୁ ଉଚ୍ଚମାନର ଚଳଚ଼ିତ୍ର ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଛି । ସଂପ୍ରତିକ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଭାରତରେ ଧାର୍ମିକ ବିଦ୍ୱେଷ ଆଧାରରେ ନିର୍ମିତ ଫିକ୍ସନାଲ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମ‘ହର୍ଷିତ’ ଓ ‘ଗଙ୍ଗା ପ୍ରପତି’ ଦର୍ଶକଙ୍କ ମନରେ ଗଭୀର ରେଖାପାତ କରିଥିଲା । ଲେଖକ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଧ୍ରୁବ ହର୍ଷଙ୍କ ୨୫ ମିନଟ ଅବଧିର ହିନ୍ଦି ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମ‘ହର୍ଷିତ’, ସେକ୍ସପିଅରଙ୍କ ‘ହାମଲେଟ’ ନାଟକଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ । ମୁମ୍ୱାଇର ଏକ ମୁସଲମାନ ବହୁଳ ଜନାକୀର୍ଣ୍ଣ ଗଳିରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ହିନ୍ଦୁ ଯୁବକ ହର୍ଷିତ ତା’ର ପଡ଼ୋଶୀ ମୁସଲମାନ ରହିଳା ସହ ପ୍ରେମାବଦ୍ଧ । ତେବେ ରହିଳାର ପିତା ହର୍ଷିତର ମା’ର ପ୍ରେମିକ ଓ ଅତୀତରେ ହର୍ଷିତର ବାପାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥାଏ । ହର୍ଷିତର ମା’ର ଭାଷାରେ ହର୍ଷିତ ରହିଳାର ବାପାଙ୍କ ଔରସରୁ ଜନ୍ମ । ରହିଳାର ପିତା ହର୍ଷିତ ଓ ରହିଳାର ପ୍ରେମ ତଥା ଶାରିରୀକ ସଂପର୍କ ଜାଣିବାପରେ ରହିଳାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରେ । ହର୍ଷିତ ରହିଳାର ପିତାକୁ ହତ୍ୟା କରି ନିଜ ବାପା ଓ ପ୍ରେମିକାର ହତ୍ୟାର ପ୍ରତିଶୋଧ ନିଏ । ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମଟିରେ ଅଭିନୟ, ଲୋକେସନ ଓ ସଂଳାପ ସାଙ୍ଗକୁ ଚ଼ିତ୍ରନାଟ୍ୟଉଚ୍ଚକୋଟିର ।

ଉତ୍ତର-ଭାରତର କୌଣସି ଏକ ଛୋଟ ସହରରେ ଜଣେ ବଙ୍ଗାଳୀ ଭଦ୍ରବ୍ୟକ୍ତି ରବିବାର ଛୁଟି ଦିନ ଗଙ୍ଗାନଦୀକୂଳରେ ମାଛ ଧରିବାକୁ ବନସୀ ଧରି ପହଞ୍ଚନ୍ତି । ନଦୀରେ ଗାଈ ଶବଟିଏ ବହି ଆସିଥାଏ । ଏକ ଚମାର ଯୁବକ ତାହା ଦେଖି ବାପାଙ୍କୁ ଡ଼ାକି ଆଣି ଦିହେଁ ଗାଈର ଚ଼ମ଼ଡ଼ା ଉତ୍ତାରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରନ୍ତି । ଗଙ୍ଗାନଦୀରେ ସ୍ନାନାର୍ଥେ ଆସିଥିବା ଜଣେ ପଣ୍ଡିତ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସ୍ଥାନୀୟ ଗୋ-ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ଖବର ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ଗୋ-ରକ୍ଷକମାନେ ନଦୀକୂଳରେ ପହଞ୍ଚି ଚମାରକୁ ପିଟିପିଟି ବେହସ କରି ଗଙ୍ଗାନଦୀରେ ଭସାଇ ଦିଅନ୍ତି । ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ବଙ୍ଗାଳୀ ବାବୁ ଚୁପଚ଼ାପ ସବୁ ଦେଖି ଘରକୁ ଫେରନ୍ତି । ଏକ ପକ୍ଷରେ ଧାର୍ମିକ ଅନ୍ଧତା ସଂପ୍ରସାରଣ ସାଙ୍ଗକୁ ଅପର ପକ୍ଷରେ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ଅସହୟତା ଚଳଚ଼ିତ୍ରଟିରୁ ସୁସ୍ୱଷ୍ଟ । ଦୋବାଲ ବସୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ୨୬ ମିନଟର ‘ଗଙ୍ଗା ପ୍ରପତି’ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମଟି ବେଶ୍ ଚ଼ିନ୍ତାଦ୍ୟୋକ ।

ଦେବବ୍ରତ ଭୌମିକଙ୍କ ୩୦ ମିନଟ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମ‘ଆଇନା’ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ପୁରୁଲିଆ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ଏକ ନିଚ୍ଛକ ପ୍ରତିଛବି । ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଗାଁ ମୁଣ୍ଡ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାପା ମାଆଙ୍କ ସହ ବସବାସ କରେ । ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଖନା, କିନ୍ତୁ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଯାଏ । ଲକ୍ଷ୍ମୀର ବାପା ମଦ୍ୟପ ଓ ଅଳସୁଆ । ମା’ ଦିନସାରା ମଜୁରି ଲାଗି ଘର ଚଳାଏ । ଲକ୍ଷ୍ମୀର ଘରେ ଦର୍ପଣ ନଥାଏ । ତା’ର ମା ଭଙ୍ଗା ଦର୍ପଣ ଦେଖି କପାଳରେ ଚ଼ିତା ଲଗାଏ । ଏହା ଅଶୁଭ କୁହାଯାଉଥିବା ହେତୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏକ କାବାଡ଼ିବାଲାଠାରୁ ପରିତ୍ୟକ୍ତ ଦର୍ପଣଟିଏ ଆଣି ମରାମତ କରି ମା’କୁ ଦିଏ । ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମଟିର କାହାଣୀ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ଚ଼ିତ୍ରଣ ମନଛୁଆଁ ।

କୌଶିକ ମଣ୍ଡଳଙ୍କ ୨୨ ମିନଟର ଫିକ୍ସନାଲ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମ‘କଲର ପେନସିଲ’ରେ ଅବିର ଓ ତୁଳୀ ପ୍ରଣୟାବଦ୍ଧ । ଅବିର ଚ଼ାକିରି ନପାଇଥିବା ହେତୁ ତୁଳୀ ଚ଼ାକିରି କରୁଥିବା ଏକ ଯୋଗ୍ୟ ବର ସହ ବିବାହ କରି ଚ଼ାଲିଯାଏ । ଅବିର ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷକଭାବେ ଚ଼ାକିରି ପାଏ ଏବଂ ଆଠ ବର୍ଷପରେ ଏକ ମଫସଲ ସ୍କୁଲକୁ ବଦଳି ହୋଇଯାଏ । ସେଠି ତାହାର ଛାତ୍ରୀର ମାର୍ଫତରେ ମିଶେ ତାହାର ମା’ ତୁଳୀକୁ । କାହାଣୀ, ଅଭିନୟ, ଲୋକେସନ ଓ ଚ଼ିତ୍ରନାଟ୍ୟ ଉଚ୍ଚକୋଟୀର ।

ଜଗନ୍ନାଥ ଚଟ୍ଟୋପାଧାୟଙ୍କ ୨୪ ମିନଟର ଫିକ୍ସାନାଲ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମ‘ସୁଖସାଗର-ଡ଼ଟ-କମ’ରେ ଲାବଣ୍ୟପ୍ରଭା ସ୍ୱଚ୍ଛଳବର୍ଗର ଏକ ବିଧବା ମହିଳା । ତାଙ୍କରି ଦେଖାଶୁଣା କରିବା ନିମନ୍ତେ ଜଣେ ବିଧବା ଯୁବତୀ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଲାବଣ୍ୟପ୍ରଭାଙ୍କ ପୁଅ, ବୋହୁ ଓ ନାତୁଣୀ ତଥା ଝିଅ ଅନ୍ୟତ୍ର ବସବାସ କରନ୍ତି । ପାରମ୍ପରିକଭାବେ ଲାବଣ୍ୟପ୍ରଭା ହୁଏତ ଆଶା କରିଥିଲେ ଯେ ପତିଙ୍କ ଅନ୍ତେ ଛୋଟ ପରିବାରଟିକୁ ନେଇ ସୁଖଶାନ୍ତିରେ ବଞ୍ଚିବେ । ତେବେ ତାହା ସଂଭବପର ହୋଇପାରି ନାହିଁ । ଚଳଚ଼ିତ୍ରର ଆକର୍ଷଣ ହେଲା ମୂଳରୁ ଶେଷ ଯାଏଁ ଲାବଣ୍ୟପ୍ରଭା ଯେଉଁ ପାରିବାରିକ ବନ୍ଧନ ଆଶା କରୁଥିଲେ ତାହା ଚ଼ିତ୍ରିତ ହୋଇଛି । କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ଉନ୍ମୋଚ଼ିତ ହୋଇଛି ଯେ ଯାହା ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଛି ତାହା ପ୍ରହେଳିକା । ଲାବଣ୍ୟପ୍ରଭା ଏକାକୀ, ଅସହାୟ ଓ ଦୁଃଖୀ ।

ଉତ୍ପଳ ଦାସଙ୍କ ୨୬ ମିନଟର ଡ଼କ୍ୟୁମେଣ୍ଟରି ‘ଲିଭିଂ ଉଇଥ ଡ଼େଡ’ କୋଲକତାରେ ମାଦେରିଆ ନାମକ ପ୍ରବାସୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ଦୁଇଶହ ବର୍ଷର ଶବ ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ସତ୍କାର ବ୍ୟବସାୟ ସଂପର୍କରେ ତର୍ଜମା କରାଯାଇଥିଲା । ସୁବ୍ରତ ସେନଙ୍କ ୬୬ ମିନଟର ଡ଼କ୍ୟୁମେଣ୍ଟରି ‘କାଳୀ’ରେ ବଙ୍ଗରକାଳୀପୂଜା ତତ୍ତ୍ୱ ଓ କାଳୀ ଝିଅଙ୍କ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ବର୍ଣ୍ଣିତ । ସାନ୍ତନୁ ରାୟଙ୍କ ୨୮ ମିନଟର ଡ଼କ୍ୟୁମେଣ୍ଟରି ‘ଏ ପ୍ଳେସ କାଲଡ଼ ମୁସ୍ତାଙ୍ଗ’ ମଧ୍ୟ-ପୂର୍ବନେପାଳର ମୁସ୍ତାଙ୍ଗ ଉପତ୍ୟକାକୁ ମୋଟର ସାଇକଲ ଯୋଗେ ଯାତ୍ରା ଓ ସେଠାକାର ଜନବସତି ଚ଼ିତ୍ରିତ ।

ଗୁରୁପ୍ରସାଦ ସିଂଙ୍କ ମାତ୍ର ୬ ମିନଟର ଡ଼କ୍ୟୁମେଣ୍ଟରି ‘ସାରେ ଜହାଁ-ସେ ଆଚ୍ଛା’ରେ ଏକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷୟତ୍ରୀ ଇକବାଲଙ୍କ ତରାନେ-ଇ-ହିନ୍ଦ ସଂପର୍କରେ ସୂଚ଼ନା ଦେଇ କଳାପଟାରେ ଲିଖିତ ସାରେ ଜାହାଁ-ସେ ଆଚ୍ଛା ଗୀତର ଫକ୍ତି ନକଲ କରିବାକୁ କହନ୍ତି । ତେବେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଝିଅର ପେନସିଲ ଖାତାରେ ଅଟକି ଯାଏ । ମାତ୍ର କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବେ ତାହାର ଏକ ସହପାଠୀ ଗଣଧର୍ଷଣର ଶୀକାର ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ସ୍ମୃତି ସତେଜ ରହିଥାଏ । ସେ ଶିକ୍ଷୟତ୍ରୀଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କରିପାରେ ନାହିଁ । ପେନସିଲ ମୁନ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ।

ସତ୍ୟକାମ ଦତ୍ତଙ୍କ ୮ ମିନଟର ଡ଼କ୍ୟୁମେଣ୍ଟରି ‘ଫାଇଣ୍ଡିଙ୍ଗ ବିଉଟି ଇନ ଗାର୍ବେଜ’ ଆସାମର ଦିବ୍ରୁଗଡ଼ ସହରର ରାସ୍ତାଘାଟରେ ବିଚ୍ଛୁରିତ ଅଳିଆ-ଆବର୍ଜନା ପ୍ରତି ଏକ କଟାକ୍ଷ । ଏଣେ ତେଣେ ବର୍ଜବସ୍ତୁ ଫୋପାଡ଼ିବାରେ ଚ଼ା-ରାଜଧାନୀର ନାଗରିକମାନେ ଯେପରି ଅଭ୍ୟସ୍ତ ସେଭଳି ସ୍ଥାନୀୟ ପୌରପାଳିକା ମଧ୍ୟ ଉଦାସୀନ । ଦିବ୍ରୁଗଡ଼ଭଳି ଭାରତର ଛୋଟବଡ଼ ସହରରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତାକୁ ନେଇ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମଟି ଏକ ପ୍ରଶ୍ନବାଚ଼ୀ ।

‘ସାଉଥ ଏସିଆନ ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମ ଫେଷ୍ଟିଭଲ’ର ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂସ୍କରଣଲାଗି ଚଳଚ଼ିତ୍ର ପ୍ରଦର୍ଶନ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ସରକାରଙ୍କ ସୂଚ଼ନା ଓ ଲୋକସଂପର୍କ ବିଭାଗ ଦ୍ୱାରା ପରିଚ଼ାଳିତ ନନ୍ଦନ-୩ୟ ପ୍ରେକ୍ଷାଳୟରେ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା । ନନ୍ଦନରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ଲାଗି ପ୍ରେକ୍ଷାଳୟ, ଆର୍ଟଗ୍ୟାଲେରୀ ଓ ସଭାଗୃହର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉଚ୍ଚକୋଟୀର । ସେଠି ପହଞ୍ଚିଲାବେଳେ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଜୟଦେବଭବନରେ ଏଭଳି ପରିବେଶର ଅଭାବ ବ୍ୟଥିତ କରିଥାଏ । ନନ୍ଦନର ୩ୟ ପ୍ରେକ୍ଷାଳୟରେ ଦର୍ଶକ ସିଟ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୧୫୦ । ସର୍ଟ ଫିଲ୍ମ ଫେଷ୍ଟିଭାଲ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ୧୨ରୁ ରାତି ୮ ଯାଏଁ ଅନବରତ ଚ଼ାଲିଥାଏ । ଅନେକ ସମୟରେ ଦର୍ଶକ ସଂଖ୍ୟା ୫୦ ରୁ ୭୫ ମଧ୍ୟରେ ହିଁ ସୀମିତ ରହୁଥିଲା । ଏଭଳି ଆୟୋଜନଲାଗି ସଂଗଠକଙ୍କ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଶଂସାର୍ହ ।